Chi tiêu tùy ý là gì? Định nghĩa và ví dụ | Cash Book
Trả lời nhanh
Chi tiêu tùy ý là phần chi phí không bắt buộc: những gì bạn chọn mua sau khi đã thanh toán các khoản thiết yếu như nhà ở, điện nước, thực phẩm, bảo hiểm và các khoản nợ tối thiểu. Ăn ngoài, giải trí, du lịch, sở thích, đăng ký dịch vụ và mua sắm quần áo không cần thiết là những ví dụ điển hình. Trong quy tắc 50/30/20, đây là phần 30% dành cho mong muốn cá nhân. Ranh giới này tùy thuộc vào mỗi người và thường gây ra nhiều tranh cãi. Đây là phần dễ kiểm soát nhất trong ngân sách, cũng là nơi dễ cắt giảm nhất và là nơi tiền thường bị thất thoát nếu không theo dõi.
Hỏi năm người về định nghĩa chi tiêu tùy ý, bạn sẽ nhận được năm câu trả lời khác nhau. Tất cả đều có lý. Theo sách giáo khoa, đó là bất cứ thứ gì bạn có thể dừng lại mà không gây hậu quả nghiêm trọng: ăn ngoài, sở thích, du lịch, giải trí, mua sắm quần áo không cần thiết. Định nghĩa này đúng nhưng chỉ dừng lại ở mức lý thuyết.
Bởi vì ranh giới nằm ở nơi tiền bạc thực sự vận hành. Liệu thẻ tập gym có phải là chi tiêu tùy ý khi đó là cách duy nhất bạn tập thể dục? Liệu xe hơi có phải là tùy ý nếu bạn có thể đi hai chuyến xe buýt và mất 90 phút mỗi ngày? Thực phẩm được coi là thiết yếu, nhưng một nửa giỏ hàng siêu thị thì không: các món cơ bản là thiết yếu, còn rượu vang, phô mai ngon và khoai tây chiên thì không, dù tất cả đều nằm trên cùng một hóa đơn và cùng một danh mục. Điện thoại và internet được coi là thiết yếu ở mức cơ bản. Nhưng hầu như không ai chỉ dùng mức cơ bản.
Vì vậy, định nghĩa hữu ích nhất không nằm trong sách giáo khoa. Chi tiêu tùy ý là phần chi phí bạn có thể thay đổi ngay trong tháng này mà không cần chuyển nhà, không cần đổi việc và không cần thảo luận với ai. Đó là lý do tại sao nó quan trọng. Đây là phần duy nhất trong ngân sách phản hồi lại sự chú ý của bạn.
$3,800 và số tiền $950 đã đi đâu
Thu nhập sau thuế là $3,800. Các khoản thiết yếu là $2,350: tiền thuê nhà $1,300, điện nước $160, thực phẩm $400, bảo hiểm $130, đi lại $210, nợ tối thiểu $150. Tiền tiết kiệm là $500. Còn lại $950, tương đương 25 phần trăm.
Trong tháng, số tiền này chi cho ăn ngoài $310, cà phê $85, dịch vụ phát trực tuyến và ứng dụng $48, tập gym $45, quần áo $120, vé xem hòa nhạc $90, quà tặng $60 và các khoản chi nhỏ không kế hoạch $192. Tổng cộng đúng $950, điều hiếm khi xảy ra. Kết quả thường thấy là $1100 và khoản tiết kiệm bị giảm đi để bù đắp.
Quy tắc 50/30/20 đặt phần mong muốn ở mức khoảng 30 phần trăm, nên 25 phần trăm là mức thoải mái, dù 30 chỉ là con số tham khảo. Các số liệu quốc gia cho thấy quy mô rõ hơn: năm 2024, các hộ gia đình Mỹ chi trung bình $78,535, trong đó $3,945 cho ăn ngoài và $3,609 cho giải trí. Gần 10 phần trăm tổng chi tiêu, chưa tính quần áo, du lịch hay chăm sóc cá nhân.
Cắt giảm ở đây là cách tiết kiệm nhanh nhất vì không cần đàm phán. Nó hiếm khi là khoản lớn nhất. Nhà ở và đi lại mới là những khoản lớn. Một ngân sách không có chỗ cho sự tận hưởng sẽ bị bỏ dở ngay tuần thứ ba. Đó là lý do tại sao nên lập kế hoạch cho một khoản chi tiêu thoải mái thay vì cắt giảm xuống bằng không.
Những khoản chi nhỏ tích tụ
Một ly cà phê $4 không gây chú ý như tiền thuê nhà $1,300, và đó chính là vấn đề: tiền thuê nhà là một mục mỗi tháng, còn chi tiêu tùy ý là 40 mục, hầu hết dưới $20. Mỗi khoản không được ghi lại khiến danh mục này trông nhỏ hơn thực tế. Năm ngày một tuần uống cà phê và ăn trưa là hơn $300 mỗi tháng. Mọi người thường ước tính thấp hơn thực tế vì các khoản nhỏ dễ bị quên ngay trong ngày. Những hộ gia đình ghi chép mọi thứ trong một tháng luôn phát hiện ra vài danh mục lớn hơn họ nghĩ.
Làm cho các khoản chi trở nên rõ ràng
Giải pháp là ghi chép chỉ mất vài giây. Một ghi chú giọng nói khi rời quán cà phê, chụp ảnh hóa đơn hoặc chạm thẻ tự động ghi lại qua Apple Pay auto-logging.
Khi các mục đã tồn tại, tỷ trọng sẽ tự hiển thị. Các thẻ (tags) giúp tách biệt ăn ngoài khỏi thực phẩm, giải quyết vấn đề rượu vang trong giỏ hàng, và danh mục Mong muốn có thể nhóm tất cả các thẻ tùy ý để biểu đồ Expenses hiển thị trực tiếp. Ngân sách theo thẻ trên màn hình Budgets theo dõi các mục dễ vượt mức như ăn ngoài và quần áo, với thanh trạng thái chuyển đỏ khi vượt quá. Khoản chi tiêu hàng tháng ở trang chủ, được đặt theo tổng ngân sách tùy ý, sẽ hiển thị "còn lại $285". Đó là con số cần xem trước khi mua sắm không kế hoạch. Các khoản đăng ký dịch vụ cũng thuộc mục này. Một khoản đăng ký là chi tiêu tùy ý đã ngừng xin phép bạn.
Insights kết thúc tháng bằng cách hiển thị các thẻ nào biến động nhiều nhất so với tháng trước. Để thay đổi thói quen, hướng dẫn ngừng mua sắm bốc đồng là rất thiết thực, công cụ tính chi tiêu nhỏ cho thấy giá trị của thói quen $4 mỗi ngày trong một năm, và phần mong muốn này nằm trong quy tắc 50/30/20. Ngân sách phong bì là phương pháp thường được áp dụng cho phần này, và từ điển chứa các thông tin còn lại.
Hãy bắt đầu với khoản cà phê. Nó luôn tệ hơn những gì bạn nghĩ.
Tải Cash Book trên App StoreMiễn phí 7 ngày. $19.99 trọn đời.
Câu hỏi thường gặp
Sự khác biệt giữa chi tiêu tùy ý và chi tiêu thiết yếu là gì?
Chi tiêu thiết yếu là chi phí để duy trì cuộc sống, ăn uống, bảo hiểm và khả năng làm việc: tiền thuê nhà, điện nước, thực phẩm cơ bản, đi lại, nợ tối thiểu. Chi tiêu tùy ý là mọi thứ bạn có thể tạm dừng mà không gây hậu quả nghiêm trọng. Ranh giới này tùy thuộc vào mỗi người, và một số danh mục như thực phẩm có thể bao gồm cả hai: thực phẩm cơ bản là thiết yếu, còn phô mai cao cấp thì không.
Tôi nên dành bao nhiêu thu nhập cho chi tiêu tùy ý?
Quy tắc 50/30/20 gợi ý khoảng 30% thu nhập sau thuế, nhưng đây chỉ là con số tham khảo. Năm 2024, các hộ gia đình Mỹ chi trung bình $3,945 cho ăn ngoài và $3,609 cho giải trí trên tổng thu nhập $78,535, chiếm khoảng 10% cho riêng hai danh mục này. Điều quan trọng là chi tiêu tùy ý phải nằm trong khả năng sau khi đã trừ đi các khoản thiết yếu và tiết kiệm.
Các khoản đăng ký dịch vụ có phải là chi tiêu tùy ý không?
Phần lớn là có. Các dịch vụ phát trực tuyến, ứng dụng, hội viên và giao hàng là lựa chọn cá nhân, dù chúng có vẻ giống hóa đơn cố định vì tính định kỳ. Đó là lý do bạn cần xem xét lại: đăng ký dịch vụ là chi tiêu tùy ý đã ngừng xin phép bạn. Dịch vụ điện thoại và internet thường được coi là thiết yếu ở mức cơ bản.
Tại sao chi tiêu tùy ý thường có vẻ nhỏ hơn thực tế?
Vì nó đến từ những khoản nhỏ rải rác qua nhiều ngày. Một ly cà phê $4 và bữa trưa $12 không gây chú ý như tiền thuê nhà $1,200, nhưng nếu tính 5 ngày một tuần, con số này lên tới hơn $300 mỗi tháng. Hầu hết những người ghi chép mọi khoản chi trong một tháng đều nhận ra tổng chi tiêu tùy ý cao hơn họ tưởng.
Cắt giảm chi tiêu tùy ý có phải là cách tốt nhất để tiết kiệm?
Đây là cách nhanh nhất vì không cần đàm phán hay thay đổi lớn. Nó không phải lúc nào cũng là khoản lớn nhất, vì chi phí nhà ở và đi lại thường chiếm tỷ trọng cao hơn. Cách tiếp cận hợp lý là cắt giảm các danh mục tùy ý mang lại ít giá trị nhất, giữ lại những thứ quan trọng và xem xét các chi phí cố định riêng biệt.
Nguồn tham khảo
Tải Cash Book trên App StoreMiễn phí 7 ngày. $19.99 trọn đời.