Quy tắc 50/30/20 là gì? Giải thích và ví dụ cụ thể | Cash Book

Ba con số, nhưng mọi người thường nói về chúng như luật thuế. Thực tế không phải vậy. Tỷ lệ 50/30/20 xuất phát từ cuốn sách All Your Worth (2005) của Elizabeth Warren và Amelia Warren Tyagi, được đưa ra như một quy tắc kinh nghiệm để kiểm tra tình hình tài chính tháng chỉ trong một phút: một nửa thu nhập sau thuế cho nhu cầu, gần một phần ba cho mong muốn, và một phần năm cuối cùng cho tiết kiệm và trả nợ vượt mức tối thiểu. Từ sách ra đến internet, nó dần trở thành một yêu cầu cứng nhắc, khiến nhiều người cảm thấy áy náy khi lệch đi vài phần trăm.

Quy tắc này đánh đổi sự chính xác lấy tốc độ. Bạn không thể biết mình có chi tiêu quá tay cho thực phẩm hay không, nhưng bạn có thể biết tổng thể tháng đó có ổn hay không – điều mà hầu hết mọi người không làm được.

Trong ba con số, chỉ có con số 20 là đáng để bảo vệ. Hai con số còn lại chỉ là việc ghi chép sổ sách.

Phân loại các nhóm chi tiêu

Bắt đầu với thu nhập thực nhận trong tháng. Nhân với 0.5, 0.3 và 0.2. Bạn sẽ có ba mục tiêu, và công cụ tính ngân sách 50/30/20 sẽ giúp bạn tính toán nếu không muốn làm thủ công.

Sau đó là khâu phân loại, nơi mọi thứ trở nên phức tạp. Nhu cầu là các chi phí không thể cắt giảm: tiền thuê nhà, hóa đơn, thực phẩm, bảo hiểm, chi phí đi làm, trả nợ tối thiểu, chăm sóc trẻ. Mong muốn là mọi thứ bạn sẽ thấy thiếu nhưng có thể tạm dừng: nhà hàng, dịch vụ phát trực tuyến, du lịch, sở thích, quần áo không thiết yếu. Mục chi tiêu tùy ý sẽ đi sâu hơn vào phần này, vì các trường hợp biên luôn gây tranh cãi: một lần cắt tóc, chiếc máy rửa bát mua ngay khi cái cũ hỏng, hay một nửa hóa đơn siêu thị không nằm trong danh sách đều nằm ở ranh giới này. Tiết kiệm và trả nợ bao gồm quỹ khẩn cấp, đóng góp hưu trí, mục tiêu tiết kiệm và trả nợ vượt mức tối thiểu.

Hai sai lầm phổ biến gây ra sự nhầm lẫn: Dùng thu nhập trước thuế thay vì sau thuế khiến các mục tiêu bị đẩy lên quá cao; tỷ lệ phải áp dụng cho số tiền thực nhận. Và việc tính toàn bộ tiền thuê nhà vào nhu cầu, trong khi sự khác biệt giữa căn hộ bạn cần và căn hộ bạn chọn chính là một khoản "mong muốn" được thanh toán tự động. Các khoản trả nợ tối thiểu là nhu cầu, chỉ phần trả thêm mới thuộc về 20% tiết kiệm.

Ví dụ với bốn nghìn đô la

Thu nhập thực nhận là $4,000, các mục tiêu là $2,000, $1,200 và $800.

Tiền thuê nhà $1,350. Hóa đơn $140, thực phẩm $380, bảo hiểm và đi lại $260. Tổng nhu cầu là $2,130, chiếm 53%. Ăn ngoài, dịch vụ phát trực tuyến, gym và chuyến đi cuối tuần tổng cộng $1,050, chiếm 26%. Còn lại $820, tương đương 20.5%, dành cho quỹ khẩn cấp và trả nợ thêm.

Nhu cầu hơi cao, mong muốn hơi thấp, tiết kiệm vẫn ổn. Không có gì cần phải sửa đổi.

Chi phí nhà ở chiếm 33.4% chi tiêu hộ gia đình tại Mỹ năm 2024, và ở các thành phố đắt đỏ, nhu cầu thường vượt quá 50%. Đây là lúc nhiều người cho rằng quy tắc đã hỏng. Thực ra không phải. Nó đang cho bạn thấy vấn đề nằm ở cấu trúc chi phí. Những người trong tình huống này thường áp dụng 60/20/20 hoặc 70/20/10 và bảo vệ phần tiết kiệm trong khi tìm cách giảm chi phí cố định.

Tận dụng các thẻ (tag) của bạn

Quy tắc này không hiệu quả nếu chỉ ước tính. Hầu hết mọi người đều đánh giá thấp các khoản mong muốn, vì vậy việc ghi chép giao dịch thực tế là bắt buộc.

Trong Cash Book, việc phân loại diễn ra ngay khi ghi chép. Các thẻ chứa chi tiết và danh mục nhóm các thẻ, vì vậy Tiền thuê nhà, Thực phẩm và Hóa đơn nằm trong danh mục Nhu cầu, Ăn ngoài và Dịch vụ nằm trong Mong muốn, Tiết kiệm nằm trong danh mục riêng. Biểu đồ tròn trên tab Chi tiêu hiển thị tỷ lệ mà không cần tính toán, và chạm vào một phần biểu đồ sẽ liệt kê các giao dịch liên quan.

Màn hình Ngân sách đóng vai trò như rào chắn. Đặt hạn mức tháng cho mục tiêu mong muốn, ví dụ $1,200, và ứng dụng sẽ hiển thị "còn lại $340" khi tháng trôi qua. Ngân sách cho từng thẻ giúp kiểm soát các khoản chi dễ phát sinh như ăn ngoài. Tiết kiệm được hiển thị rõ nhất dưới dạng chuyển khoản vào tài khoản tiết kiệm, vì vậy màn hình Tài khoản cho thấy đó là tiền đã di chuyển thay vì biến mất, và con số tài sản ròng sẽ tăng tương ứng.

Quy tắc này không tha thứ cho việc ghi chép cẩu thả. Một bữa tối $60 bị bỏ sót sẽ làm thay đổi 1.5% tỷ lệ mong muốn trên thu nhập $4,000. Đó là lý do tốc độ ghi chép quan trọng hơn phương pháp. Hướng dẫn cách lập ngân sách hàng tháng hiệu quả sẽ giúp bạn thiết lập ba mục tiêu một lần và duy trì chúng. Nếu bạn muốn kiểm soát từng đồng thay vì chỉ kiểm tra ba tỷ lệ, ngân sách dựa trên số không là lựa chọn nghiêm ngặt hơn, và các thuật ngữ khác nằm trong bảng thuật ngữ.

Có thể lệch 50 và 30 cả năm. Nhưng hãy bảo vệ con số 20.

Tải Cash Book trên App StoreMiễn phí 7 ngày. $19.99 trọn đời.

Tải Cash Book trên App StoreMiễn phí 7 ngày. $19.99 trọn đời.