50/30/20 Kuralı Nedir ve Nasıl Uygulanır? | Cash Book

Üç rakamdan ibaret bir yöntem, ancak insanlar bunu vergi yasası gibi konuşuyor. Oysa bir yasa değil. 50/30/20 dağılımı, Elizabeth Warren ve Amelia Warren Tyagi'nin 2005 tarihli All Your Worth kitabından geliyor. Ay sonu durumunuzu bir dakikadan kısa sürede kontrol etmek için bir yöntem olarak sunulmuştu: vergi sonrası gelirin yarısı ihtiyaçlara, üçte birinden biraz azı isteklere, son beşte biri ise tasarruf ve asgari ödeme üzerindeki borçlara. Kitap ile internet arasındaki süreçte bu yöntem katı bir kurala dönüştü ve insanlar artık bu oranlardan birkaç puan saptıklarında kendilerini suçlu hissediyorlar.

Bu yöntem, kesinlik yerine hız sunar. Market alışverişinde fazla harcayıp harcamadığınızı bu yöntemle anlayamazsınız. Ancak genel durumunuzun dengede olup olmadığını görebilirsiniz ki bu da çoğu insanın kendi bütçesi hakkında söyleyebileceğinden daha fazlasıdır.

Üç rakamdan sadece 20'lik dilim savunulmaya değerdir. Diğer ikisi sadece muhasebedir.

Kategorileri ayırmak işin sıkıcı kısmıdır

Ay içindeki net gelirinizle başlayın. 0,5, 0,3 ve 0,2 ile çarpın. Üç hedefiniz hazır. Eğer hesaplamayla uğraşmak istemiyorsanız 50/30/20 bütçe hesaplayıcısı bu aritmetiği sizin yerinize yapar.

Sonraki adım, işin biraz karmaşıklaştığı sınıflandırma aşamasıdır. İhtiyaçlar, karşılanmadığında sonuçlarına katlanacağınız harcamalardır: kira, faturalar, market, sigorta, işe ulaşım, asgari borç ödemeleri ve çocuk bakımı. İstekler ise vazgeçebileceğiniz ancak eksikliğini hissedeceğiniz her şeydir: restoranlar, dijital abonelikler, tatiller, hobiler ve temel ihtiyaç dışı kıyafetler. İsteğe bağlı harcamalar konusu bu payın içine girer, çünkü sınır durumları her zaman tartışmalıdır: kuaför masrafı, eski bulaşık makinesi bozulduğunda alınan yenisi veya market fişindeki listenin dışındaki ürünler, bir taraftan ziyade tam sınırda yer alır. Tasarruf ve borç ödemeleri ise acil durum fonunu, emeklilik katkılarını, bir birikim hedefini ve asgari ödeme üzerindeki borçları kapsar.

Sınıflandırma hataları kafa karışıklığının çoğuna neden olur. Net gelir yerine brüt gelir kullanmak tüm hedefleri yükseltir ve tasarruf payını olduğundan iyi gösterir; oranlar elinize geçen paraya uygulanmalıdır. Ayrıca, kiranın tamamını ihtiyaçlara yazmak da bir hatadır; ihtiyacınız olan ev ile tercih ettiğiniz ev arasındaki fark, aslında otomatik ödeme ile ödenen bir 'istek' harcamasıdır. Asgari ödemeler ihtiyaçtır, ancak asgari tutarın üzerindeki ödemeler 20'lik dilime aittir.

Dört bin dolar, ay sonu

Net gelir 4.000 dolar ise hedefler 2.000, 1.200 ve 800 dolardır.

Kira 1.350 dolar. Faturalar 140, market 380, sigorta ve ulaşım 260 dolar. İhtiyaçlar toplamı 2.130 dolar, yani yüzde 53. Dışarıda yemek, abonelikler, spor salonu ve hafta sonu gezisi toplam 1.050 dolar, yani yüzde 26. Geriye kalan 820 dolar, yani yüzde 20,5, acil durum fonuna ve ek borç ödemesine gidiyor.

İhtiyaçlar biraz yüksek, istekler biraz düşük, tasarruf ise yerinde. Düzeltilecek bir şey yok.

2024 yılında ABD'de hane halkı harcamalarının %33,4'ü sadece barınmaya gitti. Pahalı şehirlerde ihtiyaçlar genellikle yüzde 50'yi aşar ve bu noktada insanlar kuralın bozulduğunu düşünerek uygulamayı bırakır. Kural bozulmamıştır. Sadece size durumun geçici bir aydan ziyade yapısal olduğunu söylemiştir. Bu durumdaki insanlar genellikle 60/20/20 veya 70/20/10 oranlarını kullanır ve sabit giderlerini düzeltmeye çalışırken tasarruf payını korurlar. 20'lik dilimin önemi de burada yatar.

Etiketlerin önemi

Bu yöntem tahminlerle yürümez. Çoğu insan isteklerini olduğundan az tahmin eder; etiketlenmiş işlemlerle dolu bir ay, tahmininizi 5 ila 10 puan değiştirebilir. Bu yüzden dağılım, hafızadan değil, bir kayıttan gelmelidir.

Cash Book'ta sınıflandırma, harcamayı kaydettiğiniz anda yapılır. Etiketler detayları taşır ve kategoriler etiketleri gruplar. Böylece Kira, Market ve Faturalar 'İhtiyaçlar' kategorisi altında, Dışarıda Yemek ve Abonelikler 'İstekler' altında, Tasarruf ise kendi kategorisinde yer alır. Harcamalar sekmesindeki grafik, hiçbir aritmetik işlem yapmadan dağılımı gösterir; bir dilime dokunduğunuzda ise o dilime ait işlemleri listeler.

Bütçeler ekranı ise sınırları belirler. Aylık harcama limitini istekler hedefi olan 1.200 dolara ayarladığınızda, Ana ekran ay boyunca '340 dolar kaldı' şeklinde sizi uyarır. Altındaki etiket bazlı bütçeler ise sürekli artan harcamaları yakalar. Tasarruflar, bir tasarruf hesabına yapılan transferler olarak en temiz şekilde görünür; böylece Hesaplar ekranı bunları yok olan para değil, yer değiştiren para olarak gösterir ve net değer rakamınız buna göre artar.

Bu kural, düzensiz kayıtları düşündüğünüzden daha az affeder. 4.000 dolarlık bir gelirde, unutulan 60 dolarlık bir akşam yemeği, istekler payını 1,5 puan değiştirir. Bu yüzden kayıt yöntemi değil, kayıt hızı önemlidir. Sürdürülebilir bir aylık bütçe oluşturma rehberi, üç hedefi bir kez ayarlayıp bırakmanızı önerir; işin büyük kısmı budur. Eğer her doları tek tek atamayı tercih ederseniz, sıfır tabanlı bütçeleme daha katı bir alternatiftir. Diğer terimler ise sözlükte yer almaktadır.

50'yi ve 30'u tüm yıl boyunca kaçırabilirsiniz. Ancak 20'yi koruyun.

Cash Book'yu App Store'dan edinin7 gün ücretsiz. Ömür boyu kullanım için tek seferlik $19.99.

Cash Book'yu App Store'dan edinin7 gün ücretsiz. Ömür boyu kullanım için tek seferlik $19.99.