Lifestyle creep คืออะไร? ความหมายและตัวอย่างการจัดการเงิน Cash Book

Lifestyle creep ไม่ใช่แค่การใช้จ่ายมากขึ้นเมื่อมีรายได้มากขึ้น เพราะนั่นเป็นเรื่องปกติที่ควรทำ และการได้เงินเดือนเพิ่มขึ้นแต่ชีวิตไม่เปลี่ยนเลยก็คงไม่ใช่เป้าหมายที่น่าทำตาม แต่ Lifestyle creep มีความหมายเฉพาะเจาะจงกว่านั้น คือการที่รายจ่ายเพิ่มขึ้นโดยอัตโนมัติผ่านการปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์เล็กๆ น้อยๆ หลายอย่างที่ดูสมเหตุสมผลในตอนนั้น จนกระทั่งรายได้ที่เพิ่มมาถูกใช้ไปจนหมดและอัตราการออมไม่ขยับเลย โดยที่เราไม่ได้ตั้งใจเลือกให้เป็นแบบนั้น นี่คือเหตุผลที่เรียกว่า creep หรือการคืบคลานเข้ามา

บางครั้งเรียกว่าภาวะเงินเฟ้อทางไลฟ์สไตล์ (lifestyle inflation) ที่พักเริ่มดีขึ้น กินข้าวนอกบ้านบ่อยขึ้น แพ็กเกจมือถือแพงขึ้น ค่าผ่อนรถสูงขึ้น ซึ่งทั้งหมดนี้ไม่รู้สึกว่าฟุ่มเฟือยเพราะมันดูสมเหตุสมผล และการดูรายจ่ายแค่เดือนเดียวก็ไม่เห็นความผิดปกติ นี่คือความยากของมัน เพราะมีเพียงการเปรียบเทียบรายปีเท่านั้นที่จะบอกความจริงได้

สามปี กับตัวเลขเงินออมที่เท่าเดิม

ปีที่หนึ่ง รายได้หลังหักภาษีอยู่ที่ $3,400 ต่อเดือน รายจ่าย $3,000 และออมได้ $400 คิดเป็นอัตราการออม 11.8 เปอร์เซ็นต์

ปีที่สอง รายได้เพิ่มเป็น $3,900 ค่าเช่าเพิ่มขึ้น $250 หลังย้ายที่อยู่ ค่าอาหารนอกบ้านเพิ่ม $90 ค่าสมาชิกเพิ่ม $40 และค่าผ่อนรถคันใหม่เพิ่ม $120 ทำให้รายจ่ายรวมเป็น $3,500 เงินออมยังคงอยู่ที่ $400 แต่อัตราการออมลดลงเหลือ 10.3 เปอร์เซ็นต์

ปีที่สาม รายได้แตะ $4,400 และการสมัครยิม ค่าท่องเที่ยวที่มากขึ้น และการอัปเกรดมือถือทำให้รายจ่ายพุ่งไปที่ $4,000 เงินออมยังคงอยู่ที่ $400 อัตราการออมเหลือ 9.1 เปอร์เซ็นต์ รายได้โตขึ้น 29 เปอร์เซ็นต์แต่เงินออมไม่เพิ่มขึ้นเลย และครอบครัวก็ไม่ได้เดือดร้อนอะไร ซึ่งนั่นคือเหตุผลที่ไม่มีใครสังเกตเห็น

การอัปเกรดไลฟ์สไตล์มักมาพร้อมกับค่าใช้จ่ายคงที่ที่ตามมาด้วย ซึ่งคนมักลืมคำนวณ เช่น คอนโดที่ใหญ่ขึ้นก็มีค่าไฟและค่าตกแต่งที่มากขึ้น รถรุ่นใหม่ก็มีค่าประกันที่สูงขึ้น

หากตัดสินใจล่วงหน้า ผลลัพธ์จะต่างออกไป หากแบ่งครึ่งหนึ่งของรายได้ที่เพิ่มขึ้นไปออม ในปีที่สามคุณจะมีเงินออมเพิ่มเป็น $900 ต่อเดือน แทนที่จะเป็น $400 โดยที่ยังสามารถใช้จ่ายเพิ่มขึ้นได้อีก $500 ต่อเดือน ผลสำรวจของ Federal Reserve แสดงให้เห็นว่าคนจำนวนมากมีสถานะทางการเงินที่เปราะบาง โดยสัดส่วนของผู้ใหญ่ที่สามารถหาเงินสด $400 มาใช้ในยามฉุกเฉินได้นั้นอยู่ที่ 63 เปอร์เซ็นต์มาตลอด 3 ปี แม้รายได้จะเพิ่มขึ้นก็ตาม นี่คือ Lifestyle creep ในระดับประเทศ

สิ่งที่บันทึกรายจ่ายรายปีบอกได้ แต่รายเดือนบอกไม่ได้

บันทึกรายจ่ายคือเครื่องมือเดียวที่เชื่อถือได้ เพราะ Lifestyle creep มองไม่เห็นในรายเดือน แต่จะชัดเจนเมื่อดูภาพรวมรายปี ในหน้า Home ของแอปฯ การเลือกช่วงเวลา 1Y และ All จะแสดงเส้นกราฟรายจ่ายตามเวลา ซึ่งถ้าเส้นกราฟรายจ่ายพุ่งขึ้นขนานไปกับรายได้ นั่นคือภาพสะท้อนของมัน Insights จะให้รายละเอียดที่ลึกขึ้น โดยเปรียบเทียบรายได้กับรายจ่ายใน 6 เดือน พร้อมแท็กที่มียอดใช้จ่ายเปลี่ยนไปมากที่สุดเมื่อเทียบกับเดือนก่อน ซึ่งเป็นจุดที่การอัปเกรดไลฟ์สไตล์จะปรากฏให้เห็นเป็นที่แรก

ยอดรวมรายปีสามารถดูได้จาก Search โดยใช้ตัวกรองช่วงเวลา หรือดูจากกราฟแท่งในแท็บ Expenses หมวดที่พัก อาหารนอกบ้าน การเดินทาง และค่าสมาชิก หากค่าอาหารนอกบ้านเคยอยู่ที่ $180 ต่อเดือนเมื่อสองปีก่อนและกลายเป็น $310 ในตอนนี้ นั่นคือจุดเริ่มต้นของคำตอบ และหมวดอื่นๆ มักจะเพิ่มขึ้นตามมา การตั้ง งบประมาณ ต่อแท็กจะช่วยควบคุมรายจ่ายได้ การปรับงบค่าอาหารจาก $180 เป็น $220 หลังได้เงินเดือนเพิ่มคือการตัดสินใจ แต่การปล่อยให้มันไหลไปถึง $310 ไม่ใช่การตัดสินใจ

เงินออมควรอยู่ในหน้า Accounts ในฐานะบัญชีแยกต่างหาก โดยบันทึกเงินออมรายเดือนเป็นการโอนเงิน เพื่อให้อัตราการออมเป็นตัวเลขที่คุณอ่านค่าได้จริงแทนที่จะเป็นแค่ความรู้สึก คู่มือ การทำงบประมาณรายเดือนให้สำเร็จ จะช่วยแนะนำเรื่องการทบทวนงบประมาณปีละครั้ง ซึ่งควรตัดสินใจแบ่งสัดส่วนรายได้ที่เพิ่มขึ้นก่อนที่เงินเดือนก้อนใหม่จะเข้าบัญชี

ดูที่อัตราส่วน ไม่ใช่แค่จำนวนเงิน

การออม $400 ต่อเดือนอาจดูดีเมื่อมีรายได้ $3,400 แต่เมื่อรายได้เป็น $4,400 การออมเท่าเดิมถือว่าแย่ลงกว่าเดิม ตัวเลขจำนวนเงินบอกคุณไม่ได้ มีเพียงอัตราส่วนเท่านั้นที่บอกได้ Lifestyle creep คือรูปแบบหนึ่งของการที่ รายจ่ายตามใจชอบ แซงหน้าแผนการเงิน และเป็นเหตุผลที่ทำให้ มูลค่าทรัพย์สินสุทธิ หยุดนิ่งแม้รายได้จะเพิ่มขึ้น สามารถดูคำศัพท์อื่นๆ เพิ่มเติมได้ใน อภิธานศัพท์

Lifestyle creep ไม่ใช่การอัปเกรดไลฟ์สไตล์ แต่คือการอัปเกรดที่คุณไม่ได้ตั้งใจเลือก

ดาวน์โหลด Cash Book บน App Storeฟรี 7 วัน จ่ายเพียง $19.99 ครั้งเดียวใช้งานได้ตลอดชีพ

ดาวน์โหลด Cash Book บน App Storeฟรี 7 วัน จ่ายเพียง $19.99 ครั้งเดียวใช้งานได้ตลอดชีพ